Samenstelling

Wanneer

Wanneer worden de nieuwe Gecoro’s samengesteld?

Dit gebeurt na de installatie van de nieuwe gemeenteraad, concreet dus na 2 januari van het jaar na de gemeenteraadsverkiezingen. Hoewel geen exacte deadline werd vastgelegd, getuigt het van goed bestuur om zo vlug mogelijk werk te maken van de vorming van een nieuwe Gecoro. Intussen blijft de bestaande adviesraad in functie.

TIP Als bij de samenstelling van een nieuwe Gecoro een redelijke termijn overschreden wordt, komt de geldigheid van verstrekte adviezen en genomen beslissingen in het gedrang. Als er specifieke redenen zijn waarom de samenstelling van een nieuwe Gecoro vertraging oploopt, documenteert de gemeente dat best. Dat helpt om argumenten te geven bij een eventuele betwisting.

Wanneer vergadert de Gecoro in een nieuwe samenstelling of vanaf wanneer kan een nieuw Gecoro-lid mee vergaderen?

Het samenstellen van een Gecoro betreft een gemeentelijke bevoegdheid. De Vlaamse overheid heeft geen specifiek goedkeuringstoezicht (meer) op de samenstelling van Gecoro's. De nieuwe Gecoro treedt voortaan aan nadat de gemeenteraad de leden ervan heeft benoemd én nadat de toezichtstermijn vermeld in art. 255, §1 van het Gemeentedecreet is verstreken. De gouverneur heeft 30 dagen om de beslissing van de gemeenteraad over de Gecoro te schorsen. Deze termijn begint te lopen vanaf het moment dat het document is opgestuurd (art. 252 Gemeentedecreet). Als er wordt geschorst onderzoekt de gouverneur nader of er daadwerkelijk bepaalde fouten in de samenstellingsprocedure zijn verlopen, en neemt hij daar een eindbeslissing over. Een schorsing laat hij natuurlijk weten aan de gemeente. Als er wordt geschorst, kan de nieuwe Gecoro natuurlijk niet functioneren en blijft de oude Gecoro nog in werking.

Als tussentijds leden worden vervangen verloopt dit volgens dezelfde procedure als de samenstelling van een nieuwe Gecoro. Het is dan ook logisch dat ook dan de 30 dagen ‘wachttermijn’ geldt.

end faq

Hoe

Hoe wordt de Gecoro samengesteld?

De samenstelling van de Gecoro is de taak van het college en de gemeenteraad. De gemeenteraad beslist welke maatschappelijke geledingen binnen de gemeente worden opgeroepen om één of meer vertegenwoordigers voor te dragen als lid van de Gecoro. Verder beslist zij over de samenstelling van de commissie. Het college is bevoegd voor het aanschrijven van de verenigingen en het voorbereiden van de beslissingen van de gemeenteraad.

De gemeenteraad kan na de gemeenteraadsverkiezingen een volledig nieuwe gecoro samenstellen volgens de procedures en de richtlijnen die in het Decreet en het uitvoeringsbesluit werden vastgelegd. Als de gemeenteraad vindt dat de bestaande gecoro representatief is en blijft voor de diverse maatschappelijke geledingen binnen de gemeente, dan is er geen reden om aan het bestaande evenwicht te raken. De gemeenteraad moet dit wel bevestigen.

Hoeveel leden telt de Gecoro?

De grootte van de Gecoro hangt af van het aantal inwoners van de gemeente. Het decreet bepaalt het minimum aantal leden en stelt dat één vierde deskundigen moeten zijn. Het uitvoeringsbesluit bepaalt hoeveel verschillende maatschappelijke geledingen moeten aangeschreven worden. Deze tabel verduidelijkt hoe die aantallen meegroeien met het inwonersaantal. Maximum twee derde van de leden van de gecoro mag van hetzelfde geslacht mag zijn. Die regel is van toepassing op alle adviesraden, dus ook op de Gecoro. Als de 2/3-regel niet gerespecteerd wordt, zijn de adviezen van de Gecoro niet rechtsgeldig.

Tip Voor Gecoro's die begin 2013 worden samengesteld, baseren gemeentes zich best op het aantal inwoners per 1 januari 2012 (zoals bekendgemaakt in het Belgisch Staatsblad). De omvang van de gemeenteraad wordt bepaald op basis van de bevolkingsgrootte. Het is logisch dat de grootte van adviesorganen zoals de gecoro samenhangt met de grootte van de gemeenteraad.

Hoe motiveert de gemeenteraad zijn keuzes?

De gemeente beslist autonoom over wie al dan niet in de Gecoro zetelt, maar ze moet die keuzes wel motiveren. Elke benoeming moet immers op een deugdelijke, zorgvuldig geargumenteerde grondslag berusten.

Bij de keuze tussen verschillende organisaties of verenigingen zijn dit alvast relevante vragen:

  • Hoe representatief is de organisatie? Hoeveel leden telt ze in de gemeente?
  • Toont de vereniging zich betrokken? Is ze actief in andere gemeentelijke adviesraden?
  • Hoe is het gesteld met de terreinkennis, en dit zowel in geografische als in bestuurlijke zin?

Als het om een keuze tussen personen gaat, spelen terreinkennis en ervaring in adviesraden net zo goed een rol. Daarnaast zal de gemeenteraad zich o.a. deze vragen stellen:

  • Hoe denkt de voordragende instantie over deze kandidaat?
  • Heeft de kandidaat expertise in huis op het vlak van ruimtelijke ordening?
  • Draagt de keuze voor deze kandidaat bij tot het bereiken van het opgelegde evenwicht tussen mannen en vrouwen?
Hoe stemt de gemeenteraad over de Gecoro?

De gemeenteraad bespreekt de voordracht van de Gecoro-leden in besloten zitting. Dit omdat de ingediende kandidaturen en cv's aan de persoonlijke levenssfeer raken.

Voor een efficiënte beraadslaging is het van belang dat de raadsleden vooraf kennis hebben van de motivatie en de cv's van de deskundigen. Formeel heeft de gemeenteraad ook de bevoegdheid om te stemmen over de kandidaten die de maatschappelijke geledingen voordragen. In de praktijk gebeurt dit echter zelden. Organisaties en verenigingen hebben er immers alle belang bij om hun beste vertegenwoordigers af te vaardigen. Alleen als de gemeenteraad vooraf eisen heeft gesteld waaraan niet voldaan is, is er een duidelijke grond om tegen een bepaalde kandidaat te stemmen. Op de vergadering zelf presenteert het college zijn gemotiveerd voorstel over de samenstelling van de Gecoro. De gemeenteraad kan dit voorstel integraal aanvaarden of om een stemming per kandidaat vragen. Verder behouden de raadsleden het recht om de deskundigheid van bepaalde kandidaten in twijfel te trekken en mogen ze alternatieve kandidaten voorstellen, die niet tot de oorspronkelijke selectie behoorden.

Stemmingen in de gemeenteraad zijn in principe openbaar, maar de stemming over de samenstelling van de Gecoro gebeurt best geheim. Ze valt onder de uitzonderingsbepaling van art. 35§2 van het Gemeentedecreet. Een geheime stemming vormt ook de beste waarborg voor de onafhankelijkheid en de keuzevrijheid van de raadsleden.

Moet de gemeenteraad opnieuw beslissen over de organisaties en verenigingen die deel uitmaken van de Gecoro?

Dat hoeft niet. Als de raad vindt dat ze representatief zijn en blijven voor de diverse maatschappelijke geledingen binnen de gemeente, dan is er geen reden om aan het bestaande evenwicht te raken. De gemeenteraad moet wel bevestigen dat dezelfde organisaties en verenigingen in de gecoro blijven zetelen.

Dit ligt natuurlijk anders als de verhoudingen binnen een of meer maatschappelijke geledingen veranderen en andere organisaties worden voorgedragen. In dat geval veranderen de krachtsverhoudingen binnen de Gecoro en is het logisch dat de gemeenteraad zich daar opnieuw over uitspreekt.

Tip Voor de gemeenteraad verenigingen en organisaties oproept om kandidaten voor de gecoro af te vaardigen, legt ze best eerst vast om hoeveel vertegenwoordigers dit gaat. Zo weten alle betrokkenen precies waar ze aan toe zijn

Moet de gemeenteraad stemmen over de kandidaten die de maatschappelijke geledingen afvaardigen?

Formeel heeft de gemeenteraad die bevoegdheid, maar in de praktijk leidt de kandidatuur van deze afgevaardigden zelden tot een stemming. Organisaties en verenigingen hebben er immers alle belang bij om hun beste vertegenwoordigers af te vaardigen. Alleen als de gemeenteraad vooraf eisen heeft gesteld waaraan niet voldaan is, is er een duidelijke grond om tegen een bepaalde kandidaat te stemmen.

end faq

Wie

Welke rol spelen de politieke fracties in de Gecoro?

In de Gecoro zetelen geen vertegenwoordigers van de fracties, maar ze hebben wel het recht om de openbare vergaderingen bij te wonen. De Gecoro van zijn kant heeft de plicht om de fracties daarop uit te nodigen.

Elke fractie van de nieuw samengestelde gemeenteraad vaardigt één vertegenwoordiger af en bepaalt autonoom wie dat wordt. Dat mag een gemeenteraadslid zijn, maar het is zeker geen verplichting. Het moet zelfs geen 'vaste' vertegenwoordiger zijn. Naargelang de agenda van de vergadering kan de fractie een andere afgevaardigde kiezen.

Zie hiervoor ook Wie mag de vergaderingen bijwonen en welke inbreng mag hij hebben?

Tip De Gecoro stuurt zijn uitnodigingen voor vergaderingen best naar vaste, met de fracties overeengekomen adressen. Dit geruime tijd op voorhand, zodat elke politieke fractie de meest geschikte afgevaardigde kan selecteren en contacteren.

Welke man-vrouwverhouding geldt binnen de Gecoro?

Het Gemeentedecreet bepaalt dat binnen een overlegstructuur hoogstens twee derde van de leden van hetzelfde geslacht mag zijn. Die regel is van toepassing op alle adviesraden, dus ook op de Gecoro. Als de 2/3-regel niet gerespecteerd wordt, zijn de adviezen van de Gecoro zelfs niet rechtsgeldig.

Tot 2012 gold een overgangsregeling omdat het in de praktijk moeilijk bleek te zijn om aan de man-vrouwverhouding te voldoen: gecoro's waarvan de samenstelling was goedgekeurd door de deputatie - ondanks het feit dat meer dan 2/3de van de leden mannen waren - konden rechtsgeldig vergaderen en adviezen uitbrengen. Deze overgangsregeling is niet meer van toepassing.

De gemeente kan de maatschappelijke geledingen best duidelijk vragen om bij de selectie van kandidaten een evenwicht tussen mannen en vrouwen na te streven. Meer in het algemeen is het aangewezen dat de gemeente een actief beleid voert waarin ze vrouwen aanmoedigt zich kandidaat te stellen.

Tip In geval van een onevenwicht kan de gemeenteraad op eigen initiatief beslissen om binnen de bestaande Gecoro-samenstelling wissels door te voeren tussen effectieve leden en plaatsvervangers. Dit tot de correcte man-vrouwbalans hersteld is. Om te voorkomen dat mensen tegen hun zin plots effectief lid worden, gebeurt dit best in nauw overleg met de betrokkenen.

Wat maakt een ‘deskundige’ deskundig?

Het decreet bepaalt dat minstens één op de vier Gecoro-leden een deskundige moet zijn op het vlak van ruimtelijke ordening, maar preciseert verder niet wat die expertise inhoudt. Ze moet blijken uit de motivatiebrief waarmee de deskundige zijn kandidatuur kracht bijzet. Er blijft dus ruimte voor interpretatie en uiteindelijk beslist de gemeente of een kandidaat al dan niet deskundig is.

Tip Sommige gemeenten stellen bijkomende eisen aan deskundigen. Ze verwachten bijvoorbeeld dat die inwoner is van de gemeente (dit kan wettelijk gezien niet afgedwongen worden), geen politiek mandaat uitoefent of maar in een beperkt aantal adviesraden zetelt. Dit heeft het voordeel van de duidelijkheid, perkt het aantal potentiële kandidaten in en stelt kandidaat-deskundigen in staat om hun kansen vooraf beter in te schatten.

Moet een Gecoro-lid ook in de gemeente wonen?

Dat hoeft niet per se. En maar goed ook, want zeker in kleinere gemeenten blijkt het soms moeilijk om genoeg inwonende deskundigen te vinden. Verder is een gemeenteraadsbeslissing die als regel stelt dat een Gecoro-lid in de gemeente moet wonen waarschijnlijk onwettig.

Aan de andere kant is het perfect logisch en aanvaardbaar dat de gemeentelijke overheid een voorkeur uitspreekt voor inwonende kandidaten. En dit zowel voor deskundigen als voor de leden van
verenigingen of organisaties die zetelen voor een maatschappelijke geleding.

Tip De gemeente kan een extra inspanning doen om eigen inwoners voor te dragen door vooraf, in alle transparantie, duidelijk te maken dat haar voorkeur uitgaat naar kandidaten uit eigen gemeente. Dat de kandidaat in de gemeente woont is in dit geval geen regel of verplichting, maar een criterium bij de evaluatie van kandidaturen en voordrachten.

Welke functies of mandaten zijn onverenigbaar met het lidmaatschap van de Gecoro?

Een lid van het college of de gemeenteraad mag niet zetelen in de Gecoro van zijn eigen stad of gemeente. In dit geval is er sprake van een formele onverenigbaarheid. Het is immers niet de bedoeling dat beleidsmakers zichzelf adviseren.

Voor gemeenteambtenaren ligt dat minder scherp. Strikt genomen mogen ze in de Gecoro van hun gemeente zetelen, maar de kans is reëel dat ze vroeg of laat in situaties terechtkomen waarin van hen verwacht wordt dat ze een gemeentelijk standpunt vertegenwoordigen of zelfs verdedigen. Bepaalde beroepen lopen een vergelijkbaar risico. Notarissen bijvoorbeeld bemiddelen vaak bij vastgoedtransacties. Binnen de Gecoro kan dat aanleiding geven tot belangenconflicten.

Ook bij de behandeling van een concreet dossier kan belangenvermenging ontstaan. Als dat gebeurt, laat het betrokken Gecoro-lid zich best vervangen en neemt hij in geen geval deel aan de bespreking.

Tip Ambtenaren die betrokken zijn bij de opmaak van ruimtelijke plannen worden best uit de Gecoro geweerd. Bij uitbreiding is het zelfs de vraag of dit niet beter geldt voor alle personeelsleden van de eigen gemeente. Het kan de goede werking en de onafhankelijkheid van de Gecoro alleen maar ten goede komen.
Los daarvan is het perfect legitiem dat de gemeentesecretaris of een andere ambtenaar de rol van secretaris van de Gecoro op zich neemt.

Hebben de Gecoro-leden recht op een vergoeding?

Het staat de gemeente vrij om de commissieleden al dan niet een onkostenvergoeding toe te kennen. Heel wat gemeenten betalen de Gecoro-leden zo'n vergoeding. Die schommelt meestal tussen 35 en 75 euro voor de leden en tussen 50 en 125 euro voor de voorzitter. Dit telkens per zitting. Vertegenwoordigers van de politieke fracties die de Gecoro-vergadering bijwonen kunnen alleen een vergoeding krijgen als ze geen raadslid zijn.

Tip Om discussies te vermijden schept de gemeente best vooraf duidelijkheid over de volgende punten:
Geldt de vergoeding behalve voor de effectieve leden ook voor hun plaatsvervangers?
Wordt er onderscheid gemaakt tussen de voorzitter en de andere leden? Of tussen de voorzitter en de deskundigen enerzijds en de vertegenwoordigers van de maatschappelijke geledingen anderzijds?
Worden de vergoedingen geïndexeerd of niet?

Tip Als alternatief voor een geldelijke vergoeding stellen gemeenten soms een vormingsbudget ter beschikking. Daarmee kunnen de Gecoro-leden dan vakliteratuur aankopen en aan studiedagen deelnemen.

Wat als ik het niet eens ben met de samenstelling van de Gecoro?

Er is geen procedure voorzien om de samenstelling van Gecoro's over te doen. Met klachten over de vorming van de Gecoro kunt u terecht bij de Bestendige Deputatie en de Raad van State.

  • De Bestendige Deputatie keurt de samenstelling van de Gecoro goed als die voldoet aan de op dat moment geldende regelgeving. In principe oordeelt ze niet over de opname van maatschappelijke geledingen, de keuze van organisaties en de beoordeling van deskundigen. Ze is ook niet verplicht om klachten in overweging te nemen of te beantwoorden.
  • De goedkeuring van de deputatie kan aangevochten worden bij de Raad van State. Daarbij moet de klager aantonen welke wetten of regels bij de vorming van de Gecoro werden geschonden.
end faq

deze website is een initiatief van

 vvsg    vrp